Ana Sayfa 1998-2012 Nazım Hikmet

Nazım Hikmet

“Moskova radyosu dün akşamki yayınlarında Kızıl Şair Nazım Hikmetin Moskova’ya vardığını ve hava alanında beyanatta bulunurken “beni yaratan Stalindir” diye bağırdığını bildirmiştir. Gene Moskova radyosuna göre,

- Reklam -

kızıl şair, Stalin’i göklere çıkaran şu sözleri de sarf etmiştir:

“-Gözlerimin ışığını Staline borçluyum, her şeyimi ona borçluyum,

o beni yarattı, o beni yaşatıyor.”

(Cumhuriyet, 30 Haziran 1951)

Hafta geçmiyor ki büyük gazete veya televizyonlardan birinde Nâzım Hikmet’ten bahsedilmesin. Son zamanlarda bazı siyasîler de bu koroya katıldı. Aynı dönemlerde yaşamış ve şiirde en az Nâzım Hikmet seviyesindeki Faruk Nafiz, Ahmet Muhip, Arif Nihat, Necip Fazıl, Cahit Sıtkı’dan hiç bahis yok. Sanki o dönemlerde başka şairimiz yaşamamış. Ömrünü komünizm için harcamış olan Nâzım Hikmet’in komünistliği inkâr edildiği gibi neredeyse en büyük millî şair mertebesine yükseltiliyor. Bu konuda yazacak çok şey var. Şimdilik Cumhuriyet gazetesinin 1951 yılına ait sayılarını karıştıralım ve Nâzım Hikmet’in yurt dışına nasıl çıktığını oradan izleyelim.

- Reklam -

21 Haziran 1951, 1. sayfa

Başlık: Şair Nazım Hikmet Bükreşe mi kaçtı?

Alt Başlık: Bükreş Radyosu, şairin Romanya’ya vardığını ve karşılandığını bildirdi.

Küçük alt başlık: Dün gece aldığımız malûmata göre Nazım Hikmet beş gündür şehrimizde tagayyüb etmiştir.

Haberin baş tarafı: İstanbul 20 (T.H.A.) – Bükreş radyosu bu akşamki yayınında, Nazım Hikmetin Bükreşe geldiğini ve şehirde Kominforma teşkilâtı tarafından karşılandığını bildirmiştir. Bu hususta yorumda bulunan radyo sözcüsü, Nazım Hikmeti beynelmilel komünizmin bir kahramanı ve kurbanı olarak tanıtmıştır…

- Reklam -

23 Haziran 1951, 1. sayfa

Başlık: Nazım Hikmet

Alt başlık: Moskova radyosu dün gece, kızıl şairin Demir Perde içine girdiğini teyid etti.

Haber: Moskova 22 (A.P.) – Pravda gazetesi bugün solcu Türk şairi Nazım Hikmetin Romanya’ya vardığını bildirmiştir. Nazım Hikmetin “cellâdların elinden kaçırıldığını” yazan Sovyet gazetesine göre, şair Bükreşte komünist işçile r tarafından büyük tezahürler ve şenliklerle karşılanmıştır… Moskova radyosu da dün akşamki yayınlarında Nazım Hikmetin Bükreşe vardığını teyid etmiş ve mumaileyhin şerefine “Barışı koruma komitesi” başkanı Sadoyan tarafından bir ziyafet verildiğini de zikretmiştir. Gene Moskova radyosuna göre, Nazım Hikmet, bir Rumen gazetesine verdiği beyanatta “Rumen topraklarında rahat nefes almak fırsatını kazandığımdan dolayı mesudum” demiştir.

30 Haziran 1951, 1. sayfa

Başlık: Nazım Hikmet Moskovada

Alt başlık: Şakşakçı Kızıl Şair hava alanında “beni yaratan Stalindir” diye bağırdı ve vatanının Rusya olduğunu söyledi.

Haber: Moskova radyosu dün akşamki yayınlarında Kızıl Şair Nazım Hikmetin Moskova’ya vardığını ve hava alanında beyanatta bulunurken “beni yaratan Stalindir” diye bağırdığını bildirmiştir. Gene Moskova radyosuna göre, kızıl şair Stalin’i göklere çıkaran şu sözleri de sarf etmiştir:

“-Gözlerimin ışığını Staline borçluyum, her şeyimi ona borçluyum, o beni yarattı, o beni yaşatıyor.”

Stalin’in şakşakçısı bundan sonra vatanının Rusya olduğunu, şehrinin Moskova bulunduğunu da söylemiş ve Stalin’in bayrağı altında vazife göreceğini kaydetmiştir.

1 Temmuz 1951, 4. sayfa

Alt başlık: Nazım Hikmet’in Moskova’da yazdığı makaleler

Haber: Moskova, 30 (A.P.) Sovyet basını bugün Demir Perde gerisine kaçan müfrid solcu Türk şairi Nazım Hikmet’in Moskova’ya varışını büyük tezahürlerle karşılamıştır… Moskova “edebî” gazetesi Hikmete, hattâ Pravdadan bile fazla yer ayırmış ve komünist şairin “Türkiye’de Amerikanlar” başlıklı bir makalesini yayınlamıştır. Nazım Hikmet bu yazısında “Türk burjuva sınıfının her türlü hicab hissini kaybettiğini ve burjuvaların Türkiye’yi Birleşik Amerikaya sattıklarını” ileri sürmüş ve Türkiye’de Sovyetler Birliği’ne karşı harb için hummalı hazırlıklar yapıldığını iddia etmiştir.

1 Temmuz 1951, 1. sayfa

Kızıllar ve Ticaniler (Nadir Nadi’nin baş yazısından bir parça)

Yurdundan kaçarak Demir Perde gerisine sığınan kızıl şair Nazım Hikmet, Moskova hava alanına iner inmez:

– Gözlerimin ışığını İstaline borçluyum, her şeyimi ona borçluyum. Beni o yarattı, beni o yaşatıyor!

Diye bağırmış.

Sosyal hayatta her olayın bilimsel izahını yapmaya çalışan, daima objektif kalmaya gayret harcayan, hiç bir şeye hayret etmemeye yıllardır alışmış bir adam olduğum halde yukarıki sözleri okuyunca doğrusu şaşırdım. Kızıllığın psikolojik özünü bildiğimden Nazım’ın kaçışı beni sinirlendirmemişti… Fakat Moskova’ya vardığı dakikada, ayağının tozu ile söylediği sözlere pes dedim… İlk önce düşündüm: “-Belki o böyle konuşmamıştır da onun ağzından radyoda uydurmuşlardır” diyesim geldi. Bu hükmün yersizliğini çabucak anladım. Nazım Moskova’nın da Demir Perde’nin de ne olduğunu elbet biliyordu. Oraya giderken kendi adına yayınlanacak bütün demeçleri, şiirleri ve yazıları peşinen imzalamaya hazırlanmıştı. Bu yönden bir kaygusu olsa idi, Türkiye’den ayrılmaz, Demir Perde’ye bir adım yaklaşmak içinden gelmezdi. Şu halde yıllardır Nazım’ın samimî inancı budur…

12. Temmuz 1951, 1. sayfa

Başlık: Nihayet resmi de geldi.

Resim, başlıktan sonra yer alıyor.

Resim altı şöyle: Nazım Hikmet, Moskova’da Muharrirler Birliği umumî kâtibi Fadeyef ile kolkola.

Haber metni: Kendi tâbirile Stalin’in yarattığı Nazım Hikmet, Moskova’ya varınca hepimizin nefretle okuduğumuz mahud beyanatı verdi. Kızıl propaganda plâğa aldırdığı bu demeçten bol bol istifade etmeğe çalıştı. Nihayet onlar da rahat et (s.4’ten devam) tiler, biz de rahata kavuştuk, derken bu sefer resim faslı başladı. Sovyetler, Nazım Hikmetin Moskova’da aldırdıkları boy boy, şekil şekil resimlerini bütün dünya fotoğraf ajanslarına dağıtmağa başlamışlardır. Yukarıda gördüğünüz resim, bunlardan biridir. Bu fotoğrafı sütunlarımıza geçirirken şair Eşrefin Abdülhamide yaptığı tavsiye aklımıza geliyor. Bu tavsiye “resmini teksir ettirip dağıt ki millet doya doya yüzüne tükürsün” mealindedir. Biz de yukarıdaki resmi Nazım hesabına aynı gaye ile basmış bulunuyoruz.

27. Temmuz 1951, 1. sayfa

Başlık: Nazım Hikmet vatandaşlıktan iskat edildi (çıkarıldı).

Alt başlık: Buna dair Bakanlar Kurulu kararı Cumhur Başkanının tasdikına sunuldu.

28 Temmuz 1951, 3. sayfa

Sütun başlığı: Bir Dakika.

Başlık: Tatarağaları.

Doğan Nadi’nin küçük fıkrasının metni: Hükûmet komünist şair Nazım Hikmet’i Türk vatandaşlığından ıskat etmeğe karar vermiş.

Bizim hükûmetin tuhaf bir hali var. Hemen her kararı “geçten sonra merhaba” kabilinden birşey oluyor. Nitekim bu sonuncu da gene geç kaldı.

Öyle ya… Nazım Hikmet bir defa memleketten kaçmış. Herif, bu hareketile, Türk vatandaşlığından kendi kendisini ıskat ederek, esasen, hükûmetten daha atik davranmış olmuyor mu? -D.N.

* * *

Yüzüne tükürülsün diye Nazım Hikmet’in resmini 1. sayfasına basan Cumhuriyet gazetesi, aynı nüshanın 4. sayfasında künyesini şöyle veriyor:

Sahib ve Başmuharriri: Nadir Nadi

Bu nüshada yazı işlerini fiilen idare eden: Cevad Fehmi Başkut.

31 Temmuz 1951 tarihli Cumhuriyet’in 1. sayfasında Nazım Hikmet’le ilgili son uyarı-haber yer alıyor. “Biraz dikkat!” başlıklı bu küçük uyarıda, Nazım Hikmet’in, vatandaşlıktan çıkarılmasını protesto için Pravda’da yazdığı yazıdan bahseden ve bunu haber olarak sütunlarına alan Türk gazeteleri kınanıyor, protesto yazısının aslında bir propaganda yazısı olduğu belirtiliyor ve diğer gazetelerin “bu propaganda hapını yuttukları”na işaret edilerek artık Kızıl şairin “havadis kıymeti”nin “köpeği ısırdığı zaman yükselebileceği” söyleniyor. “Bunu bilelim ve Moskova radyosunun oyununa gelmeyelim.” cümlesiyle küçük uyarı son buluyor. Bir daha da Cumhuriyet’te N.Hikmet’le ilgili bir habere rastlanmıyor.

* * *

İşte Cumhuriyet gazetesine göre ve dönemin imlâsıyla Nazım Hikmet’in yurt dışına çıkışı. Nadir Nadi ve Doğan Nadi’nin bu konudaki düşünceleri.

Sosyalistlerimizi ve yeni Nazımseverlerimizi üzmemek için isterseniz “görüyorsunuz, bu vatan haini Sovyetlere nasıl kaçmış!” demeyelim ve Nazım Hikmet’in Moskova’ya gittiği yıllarda Stalin’in Türkiye ve Türklere karşı niyet ve fiillerini Zekeriya Sertel’den okuyalım. Bir dahaki yazıya.
 

Orkun'dan Seçmeler

- Reklam -