Ana Sayfa 1998-2012 İLGİ ÇEKİCİ BİR ANSİKLOPEDİ

İLGİ ÇEKİCİ BİR ANSİKLOPEDİ

Oğuz Çetinoğlu, 1958-59’lardan beri tanıdığım, takdir ettiğim bir Türkçüdür. O yıllarda Ankara Türk Ocağı’nın gençlik kolunda hizmet ediyordu. Ciddî, çevresine saygılı, çalışkan bir gençti. 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra Ocak’ta yapılan iç darbeden sonra, Gençlik Kolu’nun orada çalışabilmesi imkânı kalmamıştı. Onlar da çalışmalarını, oluşturdukları, Üniversiteliler Kültür Kulübü (sonradan Derneği) adlı bir kuruluşta sürdürdüler. Çetinoğlu da tabiî olarak, onun kurucuları ve etkin üyeleri arasında yer aldı; hem derneğin çalışmalarına katkıda bulundu, hem de onun yayın organı olan Ocak dergisinde yazılar yazdı. Ankara İktisadî ve Ticarî Bilimler Akademisindeki yüksek öğrenimini bitirdikten sonra da iş hayatına atılarak İstanbul’a yerleşti. Bundan dolayı onu yıllarca göremedim. Sonunda, 1998’de yayımlanmaya başlanan Orkun dergisinde, bu kez yazı arkadaşı olarak, buluşmak nasip oldu. Bu rastlantı ikimizi de memnun etti. Bana, değişik dergilerde çıkan yazılarını göndermeğe başladı. İstanbul ziyaretlerimden birinde de Orkun’un yazıhanesinde karşılaşıp görüşmek, özlem gidermek imkânı bulduk.

- Reklam -

Bu görüşme bana Oğuz Çetinoğlu’nun nasıl çelebi bir insana dönüştüğünü de gösterdi. Ayrıca, ticarî bir işletmenin başında bulunduğu halde, kültür ve Türklük alanlarından hiç kopmadığını, değişik dergilerde o konularda güzel yazılar yayımlamayı sürdürdüğünü öğrenmek beni çok memnun etti.

Çetinoğlu’nun yıllar boyunca yayımladığı beş eserden sonra, bu yıl içinde kültür hayatımıza son armağanı dört ciltlik güzel bir ansiklopedi oldu.

Bu ansiklopedi; Kültür-Sanat-Tarih Ansiklopedisi / Hazırlayan Oğuz Çetinoğlu. İstanbul: Bilge-Oğuz, 2008. 4 c. (3741 s.) ISBN 978-975-99-03 kimliği ile yayımlanmış.

Eser adının başında “Açıklamalı-yorumlu-kronolojik” ibaresi yer almakta. Bu durumu ile ansiklopedinin, bu tür eserlerin bilinen düzeninde olmadığını, bilgilerin günlere dayalı bir sırada verildiğini belirtmek gerekiyor.

Eserin ana bölümlerini bir yılın ayları oluşturuyor. Her bölümün içinde de günlere ayırılmış alt bölümler var. Bölümün başlarında birer özdeyişe yer verilmiş. Ardından, o aya ilişkin en eski tarihten başlanarak, tarihteki o geçmiş olaylar yıl sırası ile veriliyor. Böylece siyasî, kültür ve sanatla ilgili bir “7007 yıllık dünya tarihi” ortaya çıkıyor. Eserde olaylara ilişkin özlü bilgiler sunuluyor. Bunların kimisi, konunun önemine göre, oldukça uzun. Fakat yalnızca bir-iki satırdan ibaret olanları da çoklukta.

- Reklam -

Ansiklopedinin her cildi üçer aylık zaman dilimlerini içine almakta: I. cilt, Ocak-Mart; II. cilt, Nisan-Haziran; III. cilt, Temmuz-Eylül; IV. cilt de Ekim-Aralık aylarına ilişkin bilgileri kapsıyor.

Esere: onu kuru, sıkıcı bir kronolojik liste olmaktan kurtarmak için, ara sıra maddedeki bilgilerin altına, fakat çoklukla o güne ilişkin altbölümün sonuna ‘Âbide Eserler’, ‘Bilgilik’, ‘Bunları Biliyor musunuz?’. Dağarcık’, Destanlar”, Günün Anlamı’, ‘Günün Şiiri’, Düşünmek İsteyenlere…’, Haftanın Anlamı’, ‘İz Bırakanlar’, Kim Kimdir?’, Kitabiyat’, ‘Meraklılarına’, ‘Okuma Parçası’, Tebessümlük” gibi metin parçaları eklenmiş. Ayrıca, ‘Oğuz Boyları’, Türk Boyları’, Türk Destanları’, Türk Kültürü’ gibi Türk dünyasını ve Türklüğü ilgilendiren konularda geniş bilgiler sunan ek metinlere yer almış.

Bazı maddelerin altında da “olayın yorumu” başlıklı, kapsamlı açıklamalar sunulmuş. Ayrıca, ilgili ay içinde düzenlenen geleneksel, belirli ‘gün’, hafta’, şenlik’ ve ‘şölenler de, başlama ve bitiş tarihleri ile belirtilmiş.

Eserin dördüncü cildinin sonunda yer alan “Kişiler alfabetik fihristi”, (3617-3643. ss.) ve “Olaylar alfabetik fihristi”, 3654-3741. ss.) istenilen kişi ve olaylara ulaşılmasını kolaylaştırıyor. Böylece, tarih sırasına dayalı olan düzenlemenin incelenmesinde doğabilecek zorluklar ortadan kaldırılmış oluyor.

Bir ansiklopedinin ne büyük zorluklarla ve emeklerle hazırlanabildiğini, bu işle biraz olsun ilgilenenler bilir. Üstelik böyle eserler, ekip çalışması ile hazırlanabilir. Oğuz Çetinoğlu, bütün o güçlükleri tek başına yenmeğe çalışmış ve başarmış.

- Reklam -

Kültür-Tarih-Sanat Ansiklopedisinin eleştirilebilecek tek yanı, dizgisinde kullanılan harflerin çok küçük oluşu ve maddelerin yeterli aralık verilmeden normal satır aralığı ile verilmesi. Bu elbette Çetinoğlu’nun değil, Bilge-Oğuz Yayınevi teknik görevlilerinin, eserin hacmini küçültmeye yönelik tercihi. Metinde zaman zaman rastlanan dizgi yanlışları ise, cümlelerin anlamını bozamayacak türden.

Hazırlanmasının büyük emek, çaba ve zaman harcanmasına mal olduğu kolayca anlaşılan bu ansiklopedide yer alan açıklama, yorum ve ayrıntılı bilgilerin Türkçü görüş açısına göre yazılmış olması, eserin önemini ve değerini bir kat daha artırmaktadır.

Bu güzel çalışması için Oğuz Çetinoğlu’yu kutlamak bir borçtur.

(TÜRK YURDU DERGİSİ, Kasım 2008, Sayı: 255, Sayfa: 78,79)

 

Orkun'dan Seçmeler

- Reklam -