Ana Sayfa 1998-2012 Geçmişte Bugün: Mareşal Fevzi Çakmak vefat etti

Geçmişte Bugün: Mareşal Fevzi Çakmak vefat etti

- Reklam -

10 Nisan 1950: Mareşal Fevzi Çakmak İstanbul’da vefat etti. Doğumu: İstanbul, 12 Ocak 1876.

Tophâne Kâtibi Miralay Ali Sırrı Bey’in oğlu olarak İstanbul’da dünyaya geldi. Aile, Çakmakoğulları olarak anılırdı. Annesi, Varnalı Müftü Hacı Bekir Efendi’nin kızıdır.

Fevzi Çakmak, Rumelikavağı Mahalle Mektebi’nde, Soğukçeşme Askerî Rüştiyesi’nde ve Kuleli Askerî Lisesi’nde okuduktan sonra, 1893’te Harbiye Mektebi’ni bitirdi. Bu arada dedesi Hacı Bekir Efendi’den Arapça, Farsça ve fıkıh öğrendi. Harbiye’deki başarıları sebebiyle kurmay subay oldu ve 1898’de kurmay yüzbaşı olarak orduya katıldı. 1899’da merkezi Kosova vilâyetine bağlı Metroviçe’de bulunan 18. Nizamiye Fırkası Erkân-ı Harp Reisliği’ne tâyin edildi.

- Reklam -

Balkanlar’da Sırp ve Arnavut çetelerine karşı savaştı. Başarıları sebebiyle erken terfi etti. Kosova Kolordusu Kurmay Bayşkanlığı’na getirildi. 1911’de Garp Ordusu Kurmay Başkanı idi. 1912-1913 yılları arasında Balkan Savaşı’na k atıldı. Birinci Dünya Savaşı’nda 5. Kolordu Komutanı olarak Çanakkale Cephesi’nde çarpıştı. 1915’te Anafartalar Grup Komutanı, 1916’da Kafkas Kolordu Komutanı, 1917’de Halep’teki 1. Ordu Komutanı, 24 Aralık 1918’de Genel Kurmay Başkanı oldu. Bu görevi 14 Mayıs 1919’a kadar devam etti. 3 Şubat 1920’den 8 Nisan 1920’ye kadar Harbiye Nâzırlığı yaptı. 17 Nisan 1920’de Kozan Milletvekili olarak T.B.M.M üyesi oldu. 3 Mayıs 1920’de tekrar Millî Savunma Bakanlığı’na getirildi. 24 Ocak 1921’de üstlendiği Başbakanlık görevini 9 Temmuz 1922’ye kadar sürdürdü. Başkomutanlık Meydan Savaşı’ndan sonra kendisine Mareşal rütbesi verildi.

Asker milletvekillerinin, iki görevi bir arada yapmalarını engelleyen kanun yürürlüğe girince, 30 Ekim 1924’te, milletvekilliğini bırakıp yalnızca Genelkurmay Başkanlığı görevini sürdürdü. 23 yıl süren görevinden, 12 Ocak 1944’te yaş haddi sebebiyle emekli oldu. 1946’da, Demokrat Parti (DP) listesinden bağımsız İstanbul milletvekili seçildi. 12 Temmuz 1948’de DP’den ayrılıp Millet Partisi (MP) kurucuları arasında yer aldı. Partinin fahrî başkanlığına getirildi.

Üstün başarılarla dolu hayatı, Teşvikiye Sağlık Yurdu’nda sona erdi. Halk ve gençlik o’nun vefâtı üzerine millî yas ilân edilmesini istedi. Bu istek, iktidardaki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) hükûmeti tarafından reddedildi. Karar, büyük bir tepki ile karşılandı. Cenâze namazı Beyazıd Camii’nde kılındıktan sonra, çoğunluğu üniversite gençliğinden oluşan çok kalabalık bir cemaat, tekbirler getirerek aziz kahramanın, değerli vatan evlâdının tabutunu eller üzerinde Eyüp Sultan’a getirdi. Orada yine tekbirler ve gözyaşları ile toprağa verildi.

Atatürk’ün, ölüm döşeğinde iken, “Benden sonra Fevzi Çakmak’ı Cumhurbaşkanı seçiniz!” dediği rivayet edilir. CHP hükûmetinin bu rivayetten rahatsız olduğu için yas ilân etmeme kararı aldığı tahmin edilmektedir. Bütün bu sebeplerle halkın ve gençliğin millî kahramanına sâhip çıkması, İsmet İnönü ve CHP aleyhine esasen var olan karşı görüşlerin, yoğunluk kazanmasına yol açtı. O yoğun muhalefet, CHP’nin iktidardan uzaklaştırılması neticesini doğurdu. Olaydan 34 gün sonra, 14 Mayıs 1950 tarihinde yapılan milletvekili genel seçimlerinde CHP, umulmadık bir hezimete uğradı.

- Reklam -

Fevzi Çakmak, başarılı askerlik hayatı boyunca çalışkan, alçak gönüllü, sağlam iradeli ve karakterli, dinine bağlı, milliyetçi-Türkçü seçkin bir insan olarak sevildi, sayıldı. Engin kültüre sahip olan Paşa’nın en büyük zevki kitap okumak ve yazmaktı. Fransızca, İngilizce, Arapça ve Farsça bilirdi. Bütün Balkan dillerini de meramını anlatacak kadar konuşabiliyordu. Düşünen ve düşündüklerini yazıya geçiren mümtaz bir şahsiyetti. Eserleri: Garbî Rumeli ve Balkan Savaşı Hakkında Konferanslar (1927), Büyük Harp ve Şark Cephesi Hareketleri (1936). Geniş hacimli bir kitap olabilecek askerî ve siyâsi hâtırâları henüz yayınlanmamıştır.

 

- Reklam -

Son Yayınlananlar

- Reklam -