1944 Irkçılık-Turancılık Dâvâsı Mahkeme Günlükleri

II. Milletler Arası Göktürk Anıt ve Yazıtları Kollokyumu

Murat Gençoğlu
II. Milletlerarası Göktürk Anıt ve Yazıtları Kollokyumu, 23-30 Nisan 2000 tarihleri arasında İstanbul’da yapıldı. Kollokyum, açılış oturumundan sonra sekiz oturum hâlinde cereyan etti. Oturumlara isimleri verilenler, Wilhelm Radloff, Şemsettin Sami, Vilhelm Thomsen, Necib Âsım, Hüseyin Namık Orkun, Sergey E. Malov, Nihal Atsız ve Muharrem Ergin’di.

Kollokyumun düzenleme kurulunu Dr. Ömer Kabasakal, Prof. Dr. Ahmet B. Ercilasun, Prof. Dr. Osman Fikri Sertkaya, Yrd. Doç. Dr. İsmail Doğan ve Yrd. Doç. Dr. Cengiz Alyılmaz gibi tanınmış isimler meydana getiriyordu.

Kollokyumun ilk oturumuna sunulan tebliğler arasında Prof. Dr. Emine Caner Saltık’ın “Orhun Anıtlarının bozulma sorunları, gereke bakım ve onarım çalışmaları”, Yrd. Doç. Dr. Tayfun Çay’ın “Göktürk Anıtlarında Jeodezik Çalışmalar” konulu çalışmaları dikkat çekiyordu.

İkinci oturumda Prof. Dr. Ahmet B. Ercilasun’un, Prof. Dr. Osman F. Sertkaya’nın, Prof. Dr. Miháli Dobrovitz’in, Prof. Dr. Takashi Osawa’nın, Prof. Dr. Toyisho Hayashi’nin tebliğleri okundu. Bu tebliğlerde, genel olarak Göktürk dönemi anıtları üzerinde duruluyordu.

Şemsettin Sami oturumunun tebliğ konuları ise şöyleydi: Arkeolojik buluntuların yerinde ve oluşturdukları bütün içerisinde korunmalarının önemi: Konunun Orhun Anıtları açısından değerlendirilmesi (A. Güliz Bilgin-Altınöz), Dijital fotometrenin arkeolojide kullanılması (Göktürk Anıtları örneği) (Doç. Dr. Ferruh Yıldız), Orhun Anıtları projesinin dünü, bugünü ve geleceği ile ilgili düşünceler (Doç. Dr. Kâmil Uğurlu).

Dördüncü oturumda daha ziyade runik yazılı yazıtları ve Tonga Tigin’in kimliği üzerinde duruldu.

Necib Âsım oturumunda Göktürk anıtlarının dinî açıdan değerlendirilmesi, yeni bulunan Göktürk yazıtları, Kültigin külliyesinin kalıntıları, Göktürk sanatının dinî nitelikli heykeller ve tasvirler gibi konular üzerinde duruldu. Tebliğ sahipleri Prof. Dr. Abdülkadir Donuk, Prof. Necat Diyarbekirli, Prof. Dr. Dmitriy D. Vasilyev, Doç. Dr. İlhami Durmuş ve Doç. Dr. Yaşar Çoruhlu idi.

Diğer oturumlarda dikkat çeken tebliğeler ise şunlardı: Göktürk yazısında kendiliğinden doğma varsayımını esaslandıran deliller, Tonyukuk Yazıtı üzerine birkaç düzeltme, Özbekistan’da bulunan Göktürk yazılı yeni metinler, Kırım’da bulunan runik Türk işaretleri, İdil boyunda bulunan runik yazıtlar, Orta Çağlar Bulgaristan’ından runik işaretler ve birleşme kombinasyonları.. Prototürkçe yazı: Düşünce yazısından alfabeye kadar.

Son üç oturumda Türkiye dışından katılan ilim adamlarının tebliğlerine ağırlık verildiği görülmekteydi.

II. Milletlerarası Kollokyum’un, Türklük Bilgisi araştırmaları alanında yararlı bir hizmet gördüğü açıktır. Kollokyumu düzenleyenleri ve başarı ile sonuçlandıranları, başta Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü yetkilileri olmak üzere tebrik etmeliyiz.